Lý thuyết truyền thống, thực tế ngắn hạn phức tạp hơn qua kênh lãi suất thực, và cách đọc số liệu CPI.
Ý tưởng phổ biến là: khi tiền pháp định mất giá trị do lạm phát, vàng — một tài sản có nguồn cung hữu hạn — sẽ giữ được giá trị thực tốt hơn, nên được xem như một công cụ phòng ngừa (hedge) lạm phát trong dài hạn.
Trong ngắn hạn, mối quan hệ giữa vàng và lạm phát không ổn định như lý thuyết gợi ý — như đã nêu ở bài về lãi suất FED, vàng phản ứng mạnh hơn với LÃI SUẤT THỰC (lãi suất đã trừ lạm phát) hơn là với bản thân con số lạm phát. Một số liệu CPI cao hơn dự báo có thể khiến thị trường kỳ vọng FED sẽ GIỮ lãi suất cao lâu hơn để kiềm chế lạm phát — điều này lại bất lợi cho vàng trong ngắn hạn, dù về mặt trực giác "lạm phát cao = tốt cho vàng".
Đây là lý do phản ứng giá vàng ngay sau một số liệu CPI đôi khi trông "ngược" với những gì người mới học hay kỳ vọng — không phải vàng "hoạt động sai", mà vì hiệu ứng ngắn hạn qua kênh lãi suất đang lấn át.
So sánh số liệu Thực tế (Actual) với Dự báo (Forecast) — chênh lệch so với dự báo quan trọng hơn nhiều so với việc CPI tự nó cao hay thấp. Cũng nên chú ý CPI lõi (Core CPI, loại trừ thực phẩm/năng lượng biến động mạnh) — thường được thị trường coi trọng hơn CPI tổng.