Kinh nghiệm VietCurrency — Chương 4/9
Dòng tiền thông minh & tấm bản đồ vĩ mô
Dòng tiền thông minh & tấm bản đồ vĩ mô
Trước khi có ai hỏi về một cổ phiếu cụ thể nào, VietCurrency luôn đưa ra cùng một hình ảnh, lặp đi lặp lại như một nghi thức mở đầu bắt buộc: thị trường là một con sông.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Thị trường là một con sông. Con sông đó chuyên chở các ghe thuyền. [...] việc đầu tiên trong vấn đề phân tích là tìm hiểu HIỆN TRẠNG của dòng sông đó. [...] Vì thủy triều mà rút thì thuyền sẽ đi theo. Muốn lội ngược dòng rất khó. Người khôn ít ai dám lội ngược dòng. A SMART TRADER cũng thế.»
Ngay cả chỉ số nổi tiếng nhất của thị trường Việt Nam, VN-Index, theo ông cũng có một điểm mù nguy hiểm: nó là market-weighted index, chỉ cần 1-2 cổ phiếu lớn đủ để kéo cả chỉ số lên hay xuống trong khi phần lớn thị trường đi ngược lại. Để vá lỗ hổng đó, ông tự tay xây một chỉ số riêng — VN Composite — gộp toàn bộ 208 cổ phiếu lúc bấy giờ, dùng làm "cây thước tổng quát" thay vì chỉ nhìn vài công ty lớn nhất.
Chiếc lưới tìm dòng tiền thông minh (RSC)
Câu hỏi quan trọng hơn nhiều: tiền đang chảy vào đâu? Để trả lời, ông dùng công cụ ông gọi là RSC — chỉ số so sánh sức mạnh tương đối, và tự tay dựng gần một chục chỉ số ngành cho thị trường Việt Nam non trẻ, theo mô hình Russell 2000, mỗi ngành khoảng 8-10 công ty đại diện.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Đây là một chỉ số TA dùng để SO SÁNH. [...] Nếu các bạn nhìn vào cái chart RSC của VNI so với Composite index [...] và nếu các bạn nhìn qua bên cái chart của HaSTC thì thấy rằng chỉ số RSC của HaSTC là ÂM [...] dòng tiền mà đem TTCK lên hiện tại đang đổ vào HoSTC NHIỀU hơn đổ vào HaSTC.»
Mỗi ngành, dưới mắt ông, mang một "tính cách" phản ánh đúng vị trí của nó trong chu kỳ kinh tế: hàng tiêu dùng phòng thủ nhưng không bao giờ tỏa sáng ("đồ ăn em bé" — kinh tế suy thoái vẫn phải mua, kinh tế phát triển mạnh cũng không mua thêm được bao nhiêu); xây dựng là cuộc chơi dài hơi của một quốc gia đang lớn lên; công nghệ là cây thước đo nhịp thở của cả nền kinh tế, vì doanh nghiệp chỉ chi tiền tân trang máy móc khi thấy cung cầu tăng.
Khi một thành viên trẻ phản biện việc ông xếp ngành điện/nước vào nhóm "ít nhạy cảm với kinh tế" (viện dẫn nhu cầu điện Việt Nam tăng cao theo FDI), ông đón nhận cởi mở, không tự ái: «Tôi nghĩ rằng anh nói khá đúng, nhất là trong trường hợp thị trường VN hôm nay. [...] Thì bây giờ chúng ta cứ ngồi xem coi mức độ correlation của nó và VNI đi đến đâu.»
Chạy đi đầu tư, hay chạy đi tị nạn?
Song song với việc lần theo dòng tiền theo ngành, ông xây thêm một chiếc lưới thứ hai dựa vào quy mô vốn hóa — để bắt được một kiểu di chuyển dòng tiền hoàn toàn khác: không phải đi tìm cơ hội, mà đi tìm chỗ trú ẩn. Để đặt tên cho hiện tượng đó, ông mượn một ký ức không thể xóa nhòa của chính lịch sử đất nước mình.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Trong trường hợp thứ hai, smart $ cũng chạy. Nhưng lần này thay vì họ chạy theo giòng sông kinh tế, thì họ lại chạy theo LIQUIDTY của stocks. Đây không phải là chạy đi đầu tư, mà chạy đi 'tỵ nạn,' một 30-4 của thị trường. Đây là cái giai đoạn mà traders gọi là RISK AVERSION.»
"30 tháng 4" là ngày Sài Gòn thất thủ năm 1975 — mốc thời gian mở đầu cho làn sóng di tản của chính gia đình ông và hàng triệu người Việt khác. Khi dùng hình ảnh ấy để mô tả cách dòng tiền tháo chạy khỏi rủi ro trong một phiên thị trường hoảng loạn, ông không chỉ dạy một khái niệm tài chính — ông cho thấy lịch sử cá nhân của mình đã in sâu vào cách ông nhìn thế giới đến mức nào, kể cả khi nhìn vào một bảng giá chứng khoán.
Trích nguyên văn — VietCurrency (ví von hai chiếc lưới lọc): «Hai cái filter này như hai cái lưới. Một cái quét xuôi; cái quét ngược. [...] Kết quả của hệ thống filter này là chúng ta có một cái list gồm 5, 7 công ty gì đó đang được smart $ âm thầm accumulate. Với chỉ vỏn vẻn 200 công ty thì ít con cá nào thoát lưới.»
"Nó không thể nói cho anh biết những gì đang xảy ra" — phê phán Beta
Không phải công cụ nào được giới học thuật tài chính coi trọng cũng được ông đối xử như nhau. Khi được hỏi về hệ số Alpha, ông thẳng thắn thú nhận không biết, rồi quay sang phê phán chính hệ số song sinh Beta.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «beta và alpha không hẳn có thể giúp anh kiếm được dòng tiền smart $ đang đổ về đâu. Nhất là chỉ số beta đó. Nó chỉ là một chỉ số volatility mà thôi. Volatility là risk, và risk là một NON-DIRECTIONAL measurement. Nó không thể nói cho anh biết những gì đang xảy ra với stocks, ngoài sự kiện giao động mạnh của giá.»
Đây là một quan điểm khá cực đoan so với trường phái tài chính học thuật chính thống — nơi Beta vẫn là nền tảng của mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) — nhưng nhất quán tuyệt đối với triết lý xuyên suốt của ông: một chỉ số chỉ có giá trị khi nó cho biết hướng đi của dòng tiền, chứ không chỉ đo biên độ giao động.
Cửu Âm Chân Kinh của thị trường Việt Nam
Một câu chuyện nhỏ, đầy chất hài hước, nói lên rất nhiều về tinh thần cộng đồng trên diễn đàn. Khi một nhóm thành viên bắt tay xây dựng chỉ số theo dõi dòng tiền mua-bán khối ngoại (FFA/FFI), một thành viên đã ví công trình ấy với một bí kíp võ công của Kim Dung.
Trích nguyên văn — [Thành viên]: «Mỗ xin thông báo sau 2 ngày luyện công phu metastock tôi đã tích hợp 2 chiêu võ công FFA và FFI vào Metastock (tạm gọi là cửu âm chân kinh). [...] Xin lưu ý đây mới là một nửa pho võ công bí kíp thôi. Một nửa còn lại anh Vietcurrency đang bôn tẩu trên cyberspace để lấy về/phát triển [...] Lúc đó chúng ta mới có hy vọng khắc chế được cửu dương thần công của các nhà đầu tư nước ngoài đang hoành hành trên giang hồ hiện nay.»
Đằng sau lớp vỏ dí dỏm ấy là một điều rất thật: đây không phải công trình của một mình VietCurrency, mà là sản phẩm của cả một cộng đồng — người góp dữ liệu, người viết công thức, người kiểm tra kết quả — cùng nhau xây một công cụ mà không ai trong số họ có thể tự làm một mình.
Bank Run và hai loại lãi suất
Rời cổ phiếu, ông cũng dành nhiều tâm sức giải thích các con số vĩ mô — không theo lối sách giáo khoa, mà luôn bắt đầu bằng một câu chuyện, như khi giải thích khái niệm "discount rate" của Fed bằng câu chuyện Bank Run thập niên 1930.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Hiện tượng này đã xảy ra tại Hoa Kỳ vào thập niên 30's và người ta thường gọi hiện tượng đó là Bank Run. Danh từ 'Run' ở đây không có nghĩa là chạy. Nó có nghĩa là Cạn, hay Kiệt Quệ.»
Trích nguyên văn — VietCurrency (sửa một lỗi phổ biến): «The Fed không tăng discount rate. The Fed tăng cái gọi là FED FUND RATE. [...] Phân lời discount rate LUÔN cao hơn phân lời FED FUND RATE. Đó là vì Discount rate là một MARKET RATE. [...] Trong khi FED FUND thì không thay đổi vì lực cung cầu của thị trường. Nó là cái rate do the FED quyết định.»
Con số ít ai để ý, nhưng traders nào cũng nhìn vào
Không phải chỉ số kinh tế lớn nào cũng gây chấn động thị trường tương xứng với tầm quan trọng thật sự của nó. Ông đặc biệt chú ý tới chỉ số niềm tin người tiêu dùng Mỹ — vì nước Mỹ, xét cho cùng, là một nền kinh tế dịch vụ.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Vì kinh tế của Mỹ phần lớn (75-80%) là service. Khi người tiêu thụ (consumer) mà tin vào sự phát triển của kinh tế [...] thì kinh tế có chiều sẽ phát triển thêm. [...] suốt trong vòng 50 năm lịch sử của chỉ số này, người ta thấy nó đo sự phát triển của kinh tế khá chính xác.»
Trích nguyên văn — VietCurrency (tiểu xảo đọc ISM/PMI): «Traders thường xài chỉ số này để ước lượng chỉ số CPI, mặc dầu hai cái không liên quan gì đến nhau. [...] Một trong những tiểu xảo khi đọc ISM là kiếm cái NEW ORDERS report đọc trước. [...] cũng là con số cho phép traders ƯỚC LƯỢNG chỉ số ISM cho tháng sau.»
Đọc toàn bộ 9 chương kèm biểu đồ & panel phân tích trực tiếp trong ứng dụng —
mở Trading Life →