Kinh nghiệm VietCurrency — Chương 2/9
Triết lý giao dịch, tâm lý & rủi ro — 6 Rules to Trade
Triết lý giao dịch, tâm lý & rủi ro — 6 Rules to Trade
Trong một bài viết được nhiều thành viên diễn đàn xem là cô đọng nhất, VietCurrency gói triết lý giao dịch của mình vào sáu điều — không phải công thức vào-lệnh, mà là sáu nguyên tắc sống còn của nghề.
Điều 1 — Đây là trò chơi có tổng bằng không
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Trading trong các markets như currency, futures, options là a zero-sum game. [...] Tiền của người thua đến từ túi người thắng, chứ không phải đến từ thị trường. [...] Con thú không đi săn vì cảm giác mạnh. Nó đi săn vì sự sinh tồn của nó. Chúng ta cũng thế.»
Điều thứ hai, đơn giản hơn nhiều nhưng ít ai làm: ghi lại sổ sách thắng thua — không phải để khoe hay tự trách, mà để nhớ lý do, vì lý do (dù đúng hay sai) mới là thứ dạy được bài học cho lần sau.
Điều thứ ba là một câu châm ngôn ông mượn từ người đi trước: thắng không kiêu, bại không nản — coi nghề trade như một người lính ra trận, biết rằng không ai thắng mãi và cũng chẳng ai thua mãi.
Điều 4 — Đừng đem thị trường về nhà
Điều thứ tư chạm tới một góc khuất ít ai viết ra. Ông phân biệt rạch ròi giữa một trader nhà nghề và một "kẻ đánh bài" — người để thua lỗ biến thành cơn cáu gắt trút lên gia đình mình.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Người thân của bạn không hiểu về cuộc chơi đầy gai góc trí óc này, và họ cũng không có lỗi gì trong đó. Hành động quạo vô cớ, hay cau có với gia đình vì bạn thua trong trading là một hành động của một kẻ đánh bài, chứ không phải là của một trader nhà nghề. [...] Trading không phải của bạn.»
Điều thứ năm — mua vào tin xấu, bán ra tin tốt — được ông cảnh báo là "lối đánh khá cao", chỉ nên thực hành khi đã đủ kinh nghiệm thẩm định tin tức, chứ không phải cứ thấy tin xấu là nhảy vào.
Điều 6 — Dám mua cao, dám bán thấp
Điều thứ sáu ông dành nhiều tâm sức nhất để mổ xẻ. Với "mua cao", ông kể lại kinh nghiệm cá nhân từ thị trường dầu thô — khi giá áp sát 40 USD/thùng, một con số "không tưởng được" so với chỉ ba năm trước còn ở vùng 15-20 USD, nhưng chiều dài và độ vững của xu hướng đã cho ông đủ tự tin để mua. Còn với "bán thấp", ông thừa nhận đây là điều khó hơn nhiều — vì phần lớn ai rơi vào vị trí ấy đều đang thua lỗ, và bản năng con người luôn muốn tự trấn an rằng giá hôm nay đã đủ thấp rồi.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Đâu ai biết được rằng vài ngày sau đó thì giá sẽ thấp hơn giá bây giờ luôn. [...] Selling low là một nghệ thuật, thường đòi hỏi một kỷ luật nghiêm chỉnh mới có thể thực hành được. Theo thiển ý của tôi thì nó còn khó hơn là BUY HIGH nhiều lắm.»
Ông viết những dòng trên khi "buy high, momentum trading" đang là chiến lược thịnh hành nhất tại Mỹ — làn sóng bắt đầu cuối thập niên 1990 và lên đỉnh điểm trong cơn sốt cổ phiếu công nghệ, trước khi bong bóng dot-com vỡ tung năm 2000-2001.
Trading là một trò chơi của tâm trí
Càng đọc sâu vào tài liệu, một điều càng rõ: với VietCurrency, kỹ thuật phân tích biểu đồ chỉ là phần nổi. Phần chìm — phần ông dành nhiều lời nhất — luôn là con người. Khi một thành viên mới hỏi làm sao biết lúc nào nên "quẳng" nỗi sợ và lòng tham đi, câu trả lời của ông không đưa ra mẹo nào cả, mà dẫn thẳng tới Soros một lần nữa và tới một thứ ông gọi thẳng tên là "mind game".
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Anh không bao giờ bỏ nó đi được, chỉ ráng kiềm nó thôi. [...] Việc đầu tiên của việc trading là viết nhật ký. Anh viết về lối phân tích của anh TRƯỚC và SAU khi anh mua bán. [...] Bởi vậy cho nên trading thật ra là một mind game. Mind game là vì người chơi với người, chớ không phải người chơi với máy. [...] Trong tình yêu thì có thương và hận; trong trading thì có FEAR & GREED.»
Từ tiền đề đó, ông đi tới một kết luận nhiều trader mới không muốn nghe: hệ thống giao dịch (system) không phải chìa khóa quyết định thắng thua — mà là giai đoạn của thị trường, một thứ nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ ai. Ông minh họa bằng chính thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2006-2008.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Market là một EVOLVING BEAST. [...] Cái hay của một system không phải là KỸ THUẬT MUA BÁN đúng lúc đúng thời. Mà là MONEY MANAGEMENT. [...] Vào thuở ấy, bà bán chè bán xôi ngoài đường cũng có thể make a killing in the market. [...] Fast forward to 2008....Bao nhiêu tay lông nhà nghề đã bỏ mình trong VN market? [...] Rising tide lifts all boats đấy bác. [...] cái vấn đề chính KHÔNG PHẢI CÁI SYSTEM, mà là giai đoạn của market.»
Giữ vốn là giữ mạng sống
Nếu tâm lý là phần chìm của tảng băng, thì quản trị rủi ro là phần đáy giữ cho cả tảng băng ấy không lật úp. Ông nói về điều này bằng giọng dứt khoát nhất trong toàn bộ tài liệu.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Điều tối quan trọng của một người sống bằng nghề speculation như tôi là: Giữ vốn. Vì còn vốn mới còn có ngày mai. Mất vốn là hết tất cả. [...] Nghiệp trade không có nhục vinh. Nếu có thì nhục vinh được đo bằng số tiền trong account của mình mà thôi.»
Một điều luật khác được một thành viên diễn đàn chép lại từ lời ông, mang số hiệu "Trader Rule #5": Never Cancel a stop loss order after you have placed it! — đừng bao giờ hủy một lệnh dừng lỗ sau khi đã đặt nó xuống.
Ông cũng không hứa hẹn công thức tìm điểm mua đáy bán đỉnh — ngược lại, ông dành hẳn một điều luật để dập tắt ảo tưởng đó ngay từ đầu, và một tổng kết về việc thắng thua không đo bằng số lần đúng mà bằng số tiền kiếm được.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Đừng bao giờ cố gắng tìm kiếm hai điểm quan trọng nhất của thị trường. Đó là hai điểm cao nhất (top) và điểm thấp nhất (bottom). [...] Top và bottom thường xuất hiện vào những lúc bạn không ngờ nhất, và chỉ SAU KHI xuất hiện rồi thì bạn mới biết đó là Top hay Bottom. [...] Chỉ cần mua bán khúc chính giữa thôi. Bạn làm được như thế dài hạn thì cũng đủ giàu rồi.»
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Xác Xuất thắng khi trade huh? 55% thui. [...] sát xuất mỗi lần trade không quan trọng bằng cách 'đi tiền.' [...] nếu vào xong mà thấy lên chừng 20 pips và market đúng như ý mình đoán thì tôi nhảy vào thêm với số lượng 10 lần hơn số lượng lần đầu. [...] Trading, các anh phải nhớ, không phải là SỐ LẦN mình thắng, mà là SỐ TIỀN mình thắng.»
Một thế giới "rất đàn ông"
Ông tự ý thức rõ về giọng văn của chính mình, và nói thẳng ra trong một lần hiếm hoi tự vấn — đoạn này là lời giải thích của chính tác giả cho lý do vì sao tài liệu này cần được kể lại đúng như nó vốn có.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Chúng ta tham dự vào một cuộc chơi rất ác liệt. [...] Anh make $ từ tay người khác. Cho nên traders rất 'ác độc' trong việc kiếm tiền. [...] rất nhiều khi các anh thấy tôi có vẽ sắt máu trong trading. Lý do là vì đó là sự thật, là bề trái của cuộc chơi. [...] Đây là thế giới rất đàn ông nên cái lối nói chuyện rất giống nhà binh.»
Nhưng cũng chính người viết những dòng "sắt máu" ấy lại là người dừng lại, một cách rất tự nhiên, để hướng dẫn một thành viên nữ mới tập gõ tiếng Việt có dấu cách cài bộ gõ, rồi khuyên cô đừng chỉ học một mình ông. Và khi có người thắc mắc liệu một quan chức nhà nước có quyền lên báo dự đoán thị trường sẽ đi xuống hay không, ông trả lời bằng một niềm tin gần như tuyệt đối vào quy luật cung cầu, bất kể ai đang cầm quyền.
Trích nguyên văn — VietCurrency: «Quyền lực tối cao trong đây là lực cung cầu, chứ không phải chính trị. [...] US market vẫn đi vào Bear market của 2000 vậy? Chánh phủ Mỹ và the Fed đâu muốn thế, nhưng họ vẫn phải chấp nhận đấy thôi. [...] Không ai chận được đâu.»
Đọc toàn bộ 9 chương kèm biểu đồ & panel phân tích trực tiếp trong ứng dụng —
mở Trading Life →